Posts Tagged with “Taal”

24/09/2014

Uitspraak

Tijdens de vakantie stippelen mijn vriend en ik de route naar onze vakantiebestemming het liefst uit op papieren wegenkaarten. Natuurlijk hebben we ook een navigatiesysteem bij ons, toch de standaarduitrusting voor de massatoerist. Voor ons is het een uitdaging om puur op basis van zo’n wegenkaart te navigeren. Het navigatiesysteem zetten we alleen aan voor acute noodgevallen, bijvoorbeeld om een parkeergarage te vinden. Het enige nadeel van die grote papieren kaarten is het opvouwen, dat blijft (zelfs na jarenlange oefening) een crime.

Misschien moet ik het gebruik van die ouderwetse wegenkaart psychisch duiden. Even terug naar mijn jeugd, mensen. Naar de jaren negentig, waarin Frits Bom het televisieprogramma De Vakantieman presenteerde. Een vast onderdeel van dit televisieprogramma was dat een verslaggever aan nietsvermoedende toeristen vroeg om hun vakantiebestemming aan te wijzen, op een blinde kaart van Europa (dus zonder landennamen). Met even hilarische als verbijsterende resultaten. Een zongebruind echtpaar op het strand aan de Costa del Sol, wees zomaar Polen aan op de kaart in plaats van Spanje. In mijn ergste nachtmerries overkomt het mij dat ik zo’n topografisch onbenul word, die de kust van Albanië aanziet voor Texel. Volgens mij overkomt je dat makkelijker wanneer je klakkeloos de instructies van het navigatiesysteem volgt. Om die reden ben ik trouw gebleven aan de wegenkaart, zodat ik exact weet waar ik ben.

Toch ging het kaartlezen in Scandinavië niet probleemloos. Normaal gesproken zijn mijn vriend en ik goed op elkaar ingespeeld bij het navigeren. Maar tijdens het rijden door Scandinavië was er regelmatig sprake van spraakverwarring.
‘Wat is de snelste route naar ‘jutteborije’?’ vroeg mijn vriend.
‘Dat staat niet op de kaart,’ antwoordde ik.
Het stond echter wèl op de kaart als Göteborg. Ik sprak dat uit “geuteborg”, inclusief zo’n typisch Hollandse harde ‘g’.

In Scandinavië strooien ze kwistig met extra leestekens – rondjes, trema’s en streepjes – over of door de klinkers. Door eerdere vakanties in Noorwegen kent mijn vriend de juiste uitspraak van al die Scandinavische klinkers. Ondertussen begreep ik volstrekt niet waar hij het over had. Sindsdien is mijn begrip van de Scandinavische talen iets verbeterd. Een ‘å’ spreek je uit als een ‘o’. En de ‘ø’ wordt uitgesproken als ‘eu’. Toch ben ik dankbaar dat het Engels is uitgegroeid tot wereldtaal, en niet het Zweeds. Die malle Scandinavische klinkers lijken ergens heel charmant, maar zijn ondertussen een soort van satanische variant op de Duitse naamvallen.

17/03/2014

Selfie

Opdracht: maak zinnen voor dagelijks gebruik waarin je de woorden ‘bokitoproof’, ‘swaffelen’, ‘ontvrienden’, ‘gedoogregering’, ‘tuigdorp’ en ‘project-x-feest’ verwerkt.

Niet gelukt? Ik ben niet verbaasd want deze woorden zijn volkomen ongeschikt voor dagelijks gebruik. Alle Nederlandse mannen hebben slechts één jaar in hun leven er op los geswaffeld en dat was, om precies te zijn, in 2008. Want toen is ‘swaffelen’, in een verkiezing georganiseerd door Van Dale, verkozen tot woord van het jaar. Ik heb het niet gecontroleerd, voor het gemak ga ik er even van uit dat het woord ‘bokitoproof’ (dit woord gebruikte iedereen in 2007 in vrijwel elke zin), in 2014 zelfs uit de Van Dale is geschrapt. Ik ken namelijk niemand die dat woord na 2007 nog heeft uitgesproken. Dat geldt trouwens ook voor die andere woorden van het jaar.

Alleen ‘ontvrienden’ blijft populair zolang Facebook nog volop gebruikt wordt. De enige persoon die het woord ‘tuigdorp’ nog gebruikt is Geert Wilders. Dat één persoon een woord gebruikt, rechtvaardigt het in mijn ogen niet om het in het nationale woordenboek op te nemen. De enige reden die ik kan verzinnen om deze woorden in de Van Dale te laten staan is dat je tijdens een potje Scrabble goede sier kunt maken met het leggen van het woord ‘project-x-feest’ met 3 keer woordwaarde.

Volgens mij raken al die woorden direct na de verkiezing in onbruik. Behalve het woord ‘selfie’ dat sinds de verkiezing in 2013 plotseling door iedereen gebruikt wordt. Toch voorspel ik alvast dat ook dit woord het niet gaat redden. Want het maken van zo’n ‘selfie’ levert nooit mooie foto’s op. Het vreselijkst zijn de selfie’s van liggende mensen, met de onderkin als stralend middelpunt van het beeld.

En waarom maak je een onhandige foto met je smartphone van jezelf met de skyline van New York op de achtergrond, als daarop ook een onhandig uitgestoken arm zichtbaar is? Op een dergelijke toeristische trekpleister bevinden zich honderden mensen die bereid zijn om een foto van jou te maken als je daar vriendelijk om vraagt. En op die foto leidt er geen uitgestrekte arm af van het prachtige uitzicht.

Ik zie dus nu al maanden dat alle selfie’s gewoon lelijke foto’s zijn. Na het lezen van dit stukje zie jij dat voortaan ook. Dan kan iedereen vanaf nu stoppen met het massaal maken van selfie’s. En dan vergeten we dit woord weer gauw. Zoals dat hoort te gaan met het woord van het jaar.