02/09/2018

Mezelf

De verkiezing van Donald Trump tot president is allemaal onze eigen schuld. Volgens psycholoog Steven Pont komt het doordat we alleen aan onszelf denken. Hij zegt dat we het collectieve belang uit het oog zijn verloren. ‘Beschaafde mensen zijn niet zichzelf maar passen zich aan,’ schrijft hij in een prikkelend opiniërend artikel in de Volkskrant.

Onder het mom van zelfontwikkeling, heb ik me juist net afgezet tegen alle conventies die de samenleving mij opdringt. Het voelt als een bevrijding. Ik prent mezelf telkens in dat het mooiste dat ik kan worden mezelf is. En dan pleit zo’n psycholoog, die ik als verstandige mensen beschouw, ervoor dat ik moet stoppen met ‘lekker mezelf zijn’.

Steven Pont onderbouwt zijn mening met een pakkend voorbeeld: Donald Trump. Die doet precies wat hij wil en ontslaat iedereen die hem tegenspreekt. Natuurlijk vind ik het ook verderfelijk dat een democratisch gekozen leider schijt heeft aan de mening van de meerderheid en zijn mening verheft tot de waarheid. Maar Steven Pont vindt Trump precies de leider die onze vrije wereld, waarin iedereen zichzelf mag zijn, verdient. Want Donald Trump is volkomen zichzelf.

De psycholoog stelt dat de cultuur van ‘jezelf kunnen zijn’ is doorgeschoten. Onze sociale vaardigheden hebben we juist om voor het collectieve belang te denken, in plaats van alleen aan jezelf. Hij illustreert dat diezelfde sociale vaardigheden zorgen daten we ons netjes aan de verkeersregels houden. Of keurig achteraan de rij voor de kassa aansluiten.

Nu sluit ik allang niet meer braaf achteraan aan in de rij voor de kassa. Albert Heijn heeft namelijk zelfscanners. Steven Pont vindt het zelfscannen vast een uitwas van de geïndividualiseerde samenleving, maar ik word er een beter mens van. Ik heb geen geduld voor bejaarden die tergend langzaam hun boodschappen op de band zetten. En gesprekken aanknopen met kassameisjes omdat zij wanhopig verlegen zitten om contact. Misschien schiet ik door in het opkomen voor mijn eigen belangen maar ik heb wat beters te doen dan nodeloos lang wachten in een rij.

Ik vind het uitstekend dat er zoveel aandacht is voor ‘jezelf zijn’. Mijn ervaring is dat als je goed voor jezelf bent, je ook goed voor anderen kunt zijn. ‘Ga op zoek naar degene die je voor je medemens wilt zijn,’ schrijft de psycholoog ergens in het artikel. Dat vind ik een mooi streven. Op de voorwaarde dat ik, bij vlagen, met niemand rekening hoef te houden en lekker mezelf mag zijn.