Category “Taal”

28/12/2015

Betovering

Dat heb ik weer: heb ik pas geleden overal verkondigd dat ik de Nederlandstalige muziek heb afgezworen, raak ik pardoes in de ban van een Nederlandstalige zangeres.

Dagenlang luister ik thuis onafgebroken naar Maaike Ouboter. Gelukkig schrijft Maaike zulke onsamenhangende teksten, dat ik er druk mee ben om haar liedjes te doorgronden. Te druk om er ook nog allerlei foute associaties bij te bedenken, zoals me bij andere Nederlandstalige muziek gebeurt. Da’s prettig, want dan concentreer ik me volledig op haar fijne liedjes.

Ik vind Maaike een regelrechte woordenkunstenares. Met enkele zinnen roept ze prachtige beelden bij me op. Tekstuele hoogstandjes waarvan ik vurig wilde dat ik ze zelf had geschreven. ‘Je alles gezien hebben alles gedaan, je bent gewend om altijd net iets te hard te gaan,’ zingt ze in een liedje. Daarmee vangt zij in twee zinnen de tegenwoordige tijd. En pakt ze mij helemaal in. ‘Je valt het liefst weg in het moment, zodat je even vrij bent van de doortikkende tijd,’ zingt ze verder. Ik kan janken van geluk, zo mooi. Hoe treffend kun je het onbestemde gevoel – dat mij geregeld overvalt – verwoorden?

Voor het geval je een hekel hebt aan dit soort dramatiek, doe je er verstandig aan om het album van Maaike over te slaan. Het album staat namelijk vol met melancholieke volzinnen. Liedjes waarvan ik volschiet. Dat is bijzonder omdat ik van muziek geniet, maar het me zelden emotioneel maakt. Ik heb er geen verklaring voor, maar Maaike’s mijmerende overpeinzingen raken me.

Zelfs al klinkt de muziek tamelijk opgewekt dan gaat het tekstueel over een heftig onderwerp. Althans, dat denk ik, want ik geloof dat ik geen snars van haar teksten begrijp. Neem de tekst van mijn huidige favoriete nummer  (dat wisselt per uur, zoals dat gaat bij hardcore fans) dat ‘Nieuwe Dag’ heet. Een opgewekte titel, zou je denken. ‘Je ziet de duinen door de ruit, moest het huis maar weer eens uit, al zo lang niet geslapen, steeds vaker gedroomd, van een nieuwe dag,’ zingt Maaike in dat liedje. En dan loopt er ineens iemand langzaam, stap voor stap, het koude water in. Mijn voorlopige conclusie is dat het liedje over zelfmoord gaat.

Binnenkort ga ik mijn totale devotie tot Maaike Ouboter belijden tijdens een concert in Paradiso. Vurig hoop ik dat ze daar op het podium haar songteksten verklaart. Al verbreekt dat misschien alle betovering.

24/09/2014

Uitspraak

Tijdens de vakantie stippelen mijn vriend en ik de route naar onze vakantiebestemming het liefst uit op papieren wegenkaarten. Natuurlijk hebben we ook een navigatiesysteem bij ons, toch de standaarduitrusting voor de massatoerist. Voor ons is het een uitdaging om puur op basis van zo’n wegenkaart te navigeren. Het navigatiesysteem zetten we alleen aan voor acute noodgevallen, bijvoorbeeld om een parkeergarage te vinden. Het enige nadeel van die grote papieren kaarten is het opvouwen, dat blijft (zelfs na jarenlange oefening) een crime.

Misschien moet ik het gebruik van die ouderwetse wegenkaart psychisch duiden. Even terug naar mijn jeugd, mensen. Naar de jaren negentig, waarin Frits Bom het televisieprogramma De Vakantieman presenteerde. Een vast onderdeel van dit televisieprogramma was dat een verslaggever aan nietsvermoedende toeristen vroeg om hun vakantiebestemming aan te wijzen, op een blinde kaart van Europa (dus zonder landennamen). Met even hilarische als verbijsterende resultaten. Een zongebruind echtpaar op het strand aan de Costa del Sol, wees zomaar Polen aan op de kaart in plaats van Spanje. In mijn ergste nachtmerries overkomt het mij dat ik zo’n topografisch onbenul word, die de kust van Albanië aanziet voor Texel. Volgens mij overkomt je dat makkelijker wanneer je klakkeloos de instructies van het navigatiesysteem volgt. Om die reden ben ik trouw gebleven aan de wegenkaart, zodat ik exact weet waar ik ben.

Toch ging het kaartlezen in Scandinavië niet probleemloos. Normaal gesproken zijn mijn vriend en ik goed op elkaar ingespeeld bij het navigeren. Maar tijdens het rijden door Scandinavië was er regelmatig sprake van spraakverwarring.
‘Wat is de snelste route naar ‘jutteborije’?’ vroeg mijn vriend.
‘Dat staat niet op de kaart,’ antwoordde ik.
Het stond echter wèl op de kaart als Göteborg. Ik sprak dat uit “geuteborg”, inclusief zo’n typisch Hollandse harde ‘g’.

In Scandinavië strooien ze kwistig met extra leestekens – rondjes, trema’s en streepjes – over of door de klinkers. Door eerdere vakanties in Noorwegen kent mijn vriend de juiste uitspraak van al die Scandinavische klinkers. Ondertussen begreep ik volstrekt niet waar hij het over had. Sindsdien is mijn begrip van de Scandinavische talen iets verbeterd. Een ‘å’ spreek je uit als een ‘o’. En de ‘ø’ wordt uitgesproken als ‘eu’. Toch ben ik dankbaar dat het Engels is uitgegroeid tot wereldtaal, en niet het Zweeds. Die malle Scandinavische klinkers lijken ergens heel charmant, maar zijn ondertussen een soort van satanische variant op de Duitse naamvallen.

12/05/2014

Spitsvondig

Ik ben geen liefhebber van rapmuziek. Waarschijnlijk vinden sommige mensen dat onbegrijpelijk, maar ik vind het allemaal klinken als monotoon geklets over een slome beat. Waar ik echt een grondige hekel aan heb, en nu ga ik vermoedelijk een aantal liefhebbers beledigen, is de Nederhop. Oftwel: Nederlandstalige hiphop. Op het moment dat een brede neger uit The Bronx rapt dat hij zijn drugsdealer heeft omgelegd met zijn Beretta omdat hij belabberde drugs heeft verkocht, dan geloof ik het allemaal wel en wil ik vooral zo ver mogelijk uit zijn buurt blijven. Maar als een rapduo uit Meppel-Noord dergelijke teksten in het Nederlands opdreunt, dan klinkt dat ronduit potsierlijk.

Er is één uitzondering op mijn afkeer Hollandse hiphopmuziek. Ik heb een haast morbide adoratie voor De Jeugd Van Tegenwoordig. Al sinds hun eerste single ‘Watskeburt’ ben ik de ban van hun muziek. De mannen rappen namelijk zinnen als ‘je wast je handen al tijdens het plassen’ en ‘ik heb gebaden in het zweet, snap je, ik hoef dus niet te douchen’. Door dat soort spitsvondige teksten ben ik fan. Al zijn sommige teksten voor mij totaal onbegrijpelijk. Vermoedelijk ben ik niet genoeg thuis in de slang van Amsterdam en snap ik daarom niet ‘sjembek’ betekent.

Het grote verschil met andere Nederlandstalige rappers is dat de jongens van De Jeugd Van Tegenwoordig het allemaal niet zo serieus lijken te nemen. Dat leid ik af uit het feit dat de drie rappers allemaal nog andere carrières hebben, als VPRO-presentator, modeontwerper en schrijver van sprookjesboeken (ik verzin dit niet). En natuurlijk, uit de raps die soms eerder bedoeld lijken als parodie op het originele genre. De muziek bestaat uit een dansbare beat met lekkere samples die zo uit de jaren tachtig of negentig lijken te komen. Geheel ontoevallig is dat de periode waarin ik ben opgegroeid.

Tijdens een concert kwam ik tot de conclusie dat ik was doorgeschoten in mijn fandom. Ik was daar ongeveer de minst jeugdige concertganger om het eufemistisch te zeggen. (Overigens, mocht je je afvragen waar al die comazuipende jongens of breezersletjes zijn, waar de kranten telkens over schrijven: die staan massaal in het publiek bij de concerten van De Jeugd Van Tegenwoordig. Je raakt al aangeschoten van het opsnuiven van de alcohollucht daar.) Sindsdien luister ik dus alleen nog maar thuis of in de auto naar De Jeugd Van Tegenwoordig. Dat is net zo leuk, en stukken minder beschamend.

17/03/2014

Selfie

Opdracht: maak zinnen voor dagelijks gebruik waarin je de woorden ‘bokitoproof’, ‘swaffelen’, ‘ontvrienden’, ‘gedoogregering’, ‘tuigdorp’ en ‘project-x-feest’ verwerkt.

Niet gelukt? Ik ben niet verbaasd want deze woorden zijn volkomen ongeschikt voor dagelijks gebruik. Alle Nederlandse mannen hebben slechts één jaar in hun leven er op los geswaffeld en dat was, om precies te zijn, in 2008. Want toen is ‘swaffelen’, in een verkiezing georganiseerd door Van Dale, verkozen tot woord van het jaar. Ik heb het niet gecontroleerd, voor het gemak ga ik er even van uit dat het woord ‘bokitoproof’ (dit woord gebruikte iedereen in 2007 in vrijwel elke zin), in 2014 zelfs uit de Van Dale is geschrapt. Ik ken namelijk niemand die dat woord na 2007 nog heeft uitgesproken. Dat geldt trouwens ook voor die andere woorden van het jaar.

Alleen ‘ontvrienden’ blijft populair zolang Facebook nog volop gebruikt wordt. De enige persoon die het woord ‘tuigdorp’ nog gebruikt is Geert Wilders. Dat één persoon een woord gebruikt, rechtvaardigt het in mijn ogen niet om het in het nationale woordenboek op te nemen. De enige reden die ik kan verzinnen om deze woorden in de Van Dale te laten staan is dat je tijdens een potje Scrabble goede sier kunt maken met het leggen van het woord ‘project-x-feest’ met 3 keer woordwaarde.

Volgens mij raken al die woorden direct na de verkiezing in onbruik. Behalve het woord ‘selfie’ dat sinds de verkiezing in 2013 plotseling door iedereen gebruikt wordt. Toch voorspel ik alvast dat ook dit woord het niet gaat redden. Want het maken van zo’n ‘selfie’ levert nooit mooie foto’s op. Het vreselijkst zijn de selfie’s van liggende mensen, met de onderkin als stralend middelpunt van het beeld.

En waarom maak je een onhandige foto met je smartphone van jezelf met de skyline van New York op de achtergrond, als daarop ook een onhandig uitgestoken arm zichtbaar is? Op een dergelijke toeristische trekpleister bevinden zich honderden mensen die bereid zijn om een foto van jou te maken als je daar vriendelijk om vraagt. En op die foto leidt er geen uitgestrekte arm af van het prachtige uitzicht.

Ik zie dus nu al maanden dat alle selfie’s gewoon lelijke foto’s zijn. Na het lezen van dit stukje zie jij dat voortaan ook. Dan kan iedereen vanaf nu stoppen met het massaal maken van selfie’s. En dan vergeten we dit woord weer gauw. Zoals dat hoort te gaan met het woord van het jaar.

30/12/2011

Enigma

Het is misschien een beetje voorbarig, maar ik roep het plan van Peter R. de Vries om te stoppen als misdaadverslaggever alvast uit tot het beste voornemen voor 2012. Het stoppen van zijn televisieprogramma zal me goed doen, want ik kan die man niet uitstaan.

Die ‘R.’ is zijn naam alleen al. Eerder deze maand las ik in een interview in het Volkskrant Magazine dat Peter die ‘R.’ alleen aan zijn naam had toegevoegd om ‘zich te onderscheiden van de andere Peters de Vries’. Alsof er zoveel andere misdaadverslaggevers zijn die Peter de Vries heten. Een bar slecht alibi voor pure ijdeltuiterij, als je het mij vraagt.

Opvallend vind ik dat de uitstraling van Peter R. bijna bovennatuurlijk lijkt. Ondanks zijn leeftijd (kijk maar op Wikipedia, Peter is ouder dan je denkt) is hij slank en gespierd. Zijn kapsel zit altijd onberispelijk. Zijn witte tanden spatten altijd van het televisiescherm af. Hij is zongebruind maar nooit op een ordinaire manier. Qua imago past hij eigenlijk helemaal niet bij sbs6, het kanaal dat in de volksmond de ‘campingzender’ heet.

Een nare kant van Peter is zijn snerpende stem zijn. Blijkbaar heeft Peter R. zelf nog niet in de gaten dat hij zijn stem uiterst onplezierig is om naar te luisteren, want in het programma is hij juist heel veel aan het woord. Het helpt niet dat hij constant termen als ‘leugenaarslogica’, ‘daderwetenschap’ en ‘listige afspraken’ uitspreekt. De gemiddelde crimineel begrijpt tijdens een verhoor niet eens waar Peter R. het over heeft. Nu ik er goed over nadenk: misschien is het allemaal onderdeel van een geraffineerde verhoortactiek die Peter R. eigenhandig ontwikkeld heeft. Ik zou prompt een willekeurige moord bekennen, als dat betekende dat ik niet nog urenlang naar zijn prangende vragen hoefde te luisteren.

Menig sbs6-kijker is afgunstig omdat Peter R. met Susan Smit de liefde mag bedrijven terwijl hij getrouwd is. Als je dan denkt dat de roddelbladen eindelijk Peter hebben betrapt op iets dat onbetamelijk is, dan volgt meteen de deceptie: de echtgenote van Peter R. vindt het prima dat hij met allemaal andere vrouwen het bed deelt.

Ik kan er niet helemaal de vinger op leggen waarom zijn schijnbare perfectie zo’n afkeer bij mij oproept. De man is simpelweg een enigma. Het lijkt me daarom een verademing dat hij vanaf mei niet meer op televisie is. Ik verlang ernstig naar een realityprogramma met veel plebs waarover ik me niet constant hoef te verwonderen.